Έκ προμελέτης
Ποια είναι η σωστή πλευρά της ιστορίας; Μπροστά εκεί που βρίσκεται η προσδοκία της νίκης. Προτού όμως κριθεί εκ του αποτελέσματος η έκβαση, δίνεται η μάχη. Αναμετριέται μέχρι τελικής πτώσης η αποφασιστικότητα, το πάθος και η θέληση των αντιπάλων. Και εκείνος που ουσιαστικά διαποτίζεται από το όραμα και την πίστη της νίκης καταφέρνει το απροσδόκητο και το ακατόρθωτο να το επιβάλει ως αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα. Θεωρητικά ναι, γιατί πρακτικά όλα εξαρτώνται από την υιοθέτηση ενός σχεδίου δράσης που θα αποτελεί τη νέα πραγματικότητα. Όταν διεξάγονται πολεμικές επιχειρήσεις σε οποιοδήποτε επίπεδο πολιτικό ή μη, η τελική εικόνα που διαμορφώνεται υπόκειται στην αλληλεξάρτηση εξωτερικών παραγόντων. Άλλοι σκοτώνονται και όλοι οι άλλοι αποφασίζουν άλλωστε!
Το θέμα που προκύπτει δεν είναι πως αντιλαμβάνεται και αποδέχεται κάποιος τον όρο ήττα. Πως δηλαδή κάποιος χρυσώνει το χάπι. Ας πούμε υπάρχει το γνωστό τραγούδι Ο Χαμένος Τα Παίρνει Όλα - Γιάννης Αγγελάκας - YouTube. Και αυτό γιατί σε πολλές περιπτώσεις, ο χαμένος καθώς αντιλαμβάνεται την προοπτική της ήττας του, τα παίρνει όλα είτε στο κρανίο, είτε... παραμάζωμα. Ή και τα δυο ταυτόχρονα. Γιατί υπάρχει και η θεώρηση μιας ήττας, ως ευκαιρία αυτοβελτίωσης. Και μόνο έτσι η αντίληψη της χασούρας τελικά ενδιαφέρει και συμφέρει όχι μόνο τα εμπλεκόμενα μέρη.
Συγκεκριμένα, ας δούμε αντικειμενικά τι συμβαίνει στη τρέχουσα παγκόσμια σκακιέρα. Στα σκοινιά στη μια πλευρά στέκεται ο κατακόκκινος από την προσπάθεια, που υποτίθεται ξεκίνησε στην Κριμαία το 2014. Όταν προηγήθηκε το δημοψήφισμα της απόσπασης από τη χώρα που άνηκε, της αποστολής των στρατευμάτων της χώρας με την οποία συνόρευε και διαμέσου της επιζητούσε θαλάσσια δίοδο. Τότε, επιβλήθηκαν κυρώσεις στην πάλαι ποτέ μαμά πατρίδα. Η ζωή συνεχίστηκε με παρασκηνιακή διπλωματική δράση και παραγκωνισμό του επιτιθέμενου. Οι συσχετισμοί όμως άλλαξαν, όχι σε μια νύχτα φυσικά, αλλά στη διάρκεια του χρόνου και ως αποτέλεσμα διεξάγονται ακόμα οι πολεμικές επιχειρήσεις. Δηλαδή τα προεόρτια του κυρίως πολέμου, που όπως φαίνεται είναι προ των πυλών. Στα χρόνια που μεσολάβησαν μέχρι σήμερα, υπήρξαν αντεγκλήσεις και θεωρητικά προκλήσεις εκατέρωθεν τύπου εισβολή εκ νέου σε γειτνιάζοντα κράτη, και άλλες κυρώσεις, εκρήξεις αγωγών. Και προθέσεων ένταξης στα Ηνωμένα Έθνη των χωρών που συνορεύουν της χώρας που επιτέθηκε. Δηλαδή, χώρες όπως η Γεωργία, η Αρμενία , το Αζερμπαϊτζάν τείνουν προς τη Δύση. Ενώ, η Σουηδία και η Φιλανδία εγκαταλείπουν την ουδετερότητα χρόνων και αφού ξεπεράστηκαν και οι αντιρρήσεις της Τουρκίας, που οφείλονταν στο κουρδικό θέμα, εντάσσονται στη Νατοϊκή οικογένεια. Μια οικογένεια που ο πλέον χωρίς οικογένεια, επειδή θεωρεί ότι απειλείται, δε τη θέλει στα διπλανά του κράτη. Τι κι αν ο ψυχρός πόλεμος τελείωσε; Εξακολουθεί αυτός των ενδιάμεσων εποχών. Όταν οι ισορροπίες ανατρέπονται, η ανακατανομή δυνάμεων και πλούτου επιτυγχάνεται. Και αυτό γιατί τα πλουτοπαραγωγικά προϊόντα διαφέρουν από καιρό σε καιρό, τον κακό μας το καιρό δηλαδή. Για παράδειγμα, στις μέρες μας, το αγαθό που έχει βαρύνουσα σημασία είναι η ενέργεια. Από αυτήν κερδίζει τόσο ο παραγωγός της, όσο και ο διακομιστής της. Αποτέλεσμα: κάνουν τη τύχη τους και τα κράτη διακομιστές, που περνάνε αγωγοί όπως φυσικού αερίου και πετρελαίου από τα εδάφη ή τα χωρικά τους ύδατα. Και εκεί αρχίζει το παιχνίδι της ισορροπίας. Και όσο το παιχνίδι επιβολής εξουσίας χοντραίνει, τόσο διαφαίνεται στον ορίζοντα η φτωχοποίηση, αν όχι ο αφανισμός της Ευρώπης με πρόσχημα την ενεργειακή κρίση. Αν και οι κρυστάλλινες σφαίρες δεν είναι διαυγείς. Όσο και αν κουνήσει κανείς μπροστά στο μάντη το όποιο χαρτονόμισμα προβλέπει το μέλλον όλων ζοφερό. Και αυτό μοιάζει όλο και πιο αναπόφευκτο με βάση τις τρέχουσες εξελίξεις. Αν για παράδειγμα ολοκληρωθούν οι διαδικασίες ένταξης εξπρές της Ουκρανίας. Τότε ο πόλεμος πλέον δε θα γίνεται μέσω αντιπροσώπων. Ο κίτρινος πυρετός δε μας έχει καταβάλει ακόμα. Αλλά έχει και εκείνος τα δικά του θέματα να επιλύσει και έτσι παραμένει ουδέτερος, όσο μπορεί και γίνεται ακόμα. Εν τω μεταξύ, άνθρωποι σκοτώνονται, παίρνουν το δρόμο της προσφυγιάς, η ανθρωπογεωγραφία στην οποία αναφέρθηκα στο προηγούμενο κείμενο μεταβάλλεται στη γερασμένη Ευρώπη, αλλά και παγκοσμίως. Και σχηματίζεται πάνω από τα κεφάλια των ευρωπαίων το ακροδεξιό σύννεφο. Πολλά τα μέτωπα και για ένα κούτελο ζούμε!
Παράλληλα βέβαια, όλοι περιμένουν το πάτημα ενός κουμπιού. Όλοι ελπίζουν το κόκκινο αριστερό χέρι να μην πατήσει το κουμπί των πυρηνικών κεφαλών. Οι προοπτικές που διαφαίνονται, επιβάλουν να πατάμε εμείς τα όποια κουμπιά άμεσου περιορισμού της κατανάλωσης ενέργειας μέχρι να προσεγγιστεί η όποια επίλυση. Τα ευρωπαϊκά κράτη κάνουν ανάλογα το κουμάντο τους για να εξασφαλίσουν τη βιωσιμότητα των κρατών τους, αλλά το καθένα για την πάρτη του. Με το σκεπτικό, όλοι για όλους και όλοι για εμένα. Με όλα αυτά, μάλλον προβλέπεται βαρύ το κρύο όχι μόνο του επερχόμενου χειμώνα, αλλά και των επόμενων μπας και αυξηθούν και οι γεννήσεις. Στους πιο αβέβαιους καιρούς, η διασκέδαση και το γαμήσι θα μας πείσουν ότι θα μας βγάλει από την κρίση. Πίσω στη δεκαετία του 1920! Ζήτω;!
Ίσως εσείς να μην, αλλά εγώ πάλι ναι! Εννοώ, ίσως εσείς να μην αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί το σύνθημα της ελληνικής επανάστασης δεν ήταν Ελλάδα ή Θάνατος, αλλά ήταν Ελευθερία ή θάνατος. Γιατί δεν ήξεραν τι είναι, ή τι θα ήταν Ελλάδα; Θα επιχειρηματολογήσει κανείς, ότι άλλοι πολεμούσαν για την αποτίναξη των φεουδαρχών, άλλοι για το θρησκευτικό πιστεύω τους και άλλοι για τη φορολογία που έπαιρνε ο πασάς. Αλλά όλοι για το γαμώ το! Γιατί διαφορετικά μιλούσαν από τόπο σε τόπο και διαφορετικά συμφέροντα καθόριζαν τα σύνορα της; Γιατί σε προσωπικό επίπεδο αυτή η δέσμευση της ελευθερίας στιγμάτιζε το διακύβευμα του αγώνα του καθενός προσωπικά. Κάπως έτσι συντάχθηκαν τα πιο προοδευτικά συντάγματα των εθνοσυνελεύσεων, που στη συνέχεια έμειναν στα χαρτιά και ανεφάρμοστα για χρόνια. .! Γιατί; Γιατί δε συνέφερε τις μεγάλες δυνάμεις που επέτρεψαν την ύπαρξη νέου κράτους στα όρια, με τους όρους και τα χρέη που ήθελαν να επιβάλουν. Απλά, ήταν βολική συγκυρία για την εξέλιξη της πτώσης της αλλόθρησκης αυτοκρατορίας χωρίς άμεση ανάμιξη των τότε μεγάλων δυνάμεων και των δικών τους στρατευμάτων, παρά μόνο ως τοποτηρητές κατά την τελική εκκαθάριση των υπολοίπων. Μόνο για αυτό, οι τότε μεγάλες δυνάμεις δεν έπνιξαν την επανάσταση, όπως τόσες άλλες, που προηγήθηκαν στα εδάφη της μέχρι τότε κραταιής Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Και τώρα; Τώρα είναι η πιο μεγάλη και δύσκολη ώρα. Αυτή των επιλογών και των επιπτώσεων εν μέσω αστάθειας. Η Τουρκία του αναθεωρητισμού, να ακροβατεί πότε με τη μια πλευρά, πότε με την άλλη, προκειμένου να εξασφαλίζει και από τις δυο πλευρές τα μέγιστα, όσον αφορά τις επιδιώξεις της ηγεσίας της. Αλλά μέχρι πότε θα είναι υπηρέτης δυο αφεντάδων; Ενώ στην ουσία θέλει να το παίξει εκείνη αφεντικό. Και όχι μόνο στο Αιγαίο αλλά στη Μεσόγειο, στη Θράκη και στην Ευρασία ομοίως. Ο ρόλος που διαδραματίζει ως κοσμοπολίτικο ισλαμικό κράτος υπόδειγμα των υπόλοιπων ισλαμικών κρατών. Η τάση δείχνει ότι προσεχώς θα υπάρξει θερμό επεισόδιο, αν όχι πολεμική σύρραξη. Με πρόφαση την αυτοάμυνα της γαλάζιας πατρίδας. Άλλωστε είναι καλλιτέχνες της προβοκάτσιας και διεκδικούν την αποκρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου. Ας μην υπήρχαν τα στενά του Βοσπόρου και χάρη σε αυτά η καίρια γεωπολιτική θέση της εν λόγω χώρας και σίγουρα η εικόνα θα ήταν αλλιώτικη.
Και το ερώτημα που αιωρείται, αφορά το αν υπάρχει στην Ελλάδα όχι απλά συνεννόηση ή σύμπραξη, αλλά χάραξη μακροπρόθεσμής εξωτερικής πολιτικής υπεράνω κομμάτων και κομματικών συμφερόντων. Αυτό το αν οδηγεί στο αμάν! Και αυτό γιατί δεν υπάρχει καν συμβούλιο εθνικής ασφάλειας, αλλά μόνο κυβερνητικό και όχι διακομματικό. Μια ζωή στηριγμένη στο φιλότιμο και όχι στη θεσμική μορφή και υπόσταση ενός μακροπρόθεσμου σχεδίου οργανωμένης πολιτικής. Κάποιοι μάλλον βολικά την χαρακτηρίζουν ελληνική παθογένεια που έχει τις βάσεις της στην εγκαθίδρυση του ελληνικού κράτους.
Το ζητούμενο δεν είναι να παραμείνουμε στη θέση του παρατηρητή που αναλόγως προσαρτάται στο άρμα του καθενός. Αντίθετα, αυτό που ουσιαστικά αποτελεί το θέμα, είναι λύσουμε την εξίσωση εθνικής ανεξαρτησίας και όχι της κομματικής. Δηλαδή την ανάληψη της ευθύνης των επιλογών στην πράξη με τη δημιουργία γεφυρών διαλόγου και συνεργασίας με όλα τα μέρη.
Το θέλουμε; Το μπορούμε;
Σχόλια